Categorie archief: Schalen

Eiken houten schaal (mijn eerste)

Waar het allemaal mee begon wat schalen betreft. In ruil voor een middagje kettingzagen heb ik wat eikenhout mee naar huis genomen. Deze heb ik eerst – met behulp van een bijl en een rubber hamer – gekloofd.

stuk eikenhout, nog niet gekloofd

Voor mijn draaibank had ik nog geen klauwplaat om het hout vast te maken, dus ik had een omweg gevonden: het hout eerst inklemmen voor de onderkant van de schaal, dan vastlijmen aan een ander stuk hout om de binnenkant uit te hollen. Een beetje primitief, maar het werkte.

eikenhout op draaibank

In het midden van de grote rode schijf zit een scherpe punt, met twee andere scherpe punten zo’n 2 cm uit het midden. Aan de rechterkant zie je de tegencenter, waarmee je het hout kan inklemmen. Nu is het een kwestie van de schors eraf draaien, en de onderkant van de schaal vorm geven.

eikenhout op de draaibank

Aan de onderkant van het schaaltje heb ik vervolgens  een rand gedraaid waarmee ik het kon vastlijmen op een houten schijf, die op zijn beurt weer aan de rode stalen schijf van de draaibank werd geschroefd. Nu kon ik de binnenkant van de schaal uithollen.

Om de technieken hiervoor te leren, heb ik vele uren youtube filmpjes zitten kijken en vergelijken. Maar als je het dan voor het eerst zelf doet, is het toch anders…

eiken houten schaal, mijn eerste
mijn eerste schaal, gedraaid uit eikenhout

Het is toch gelukt om de houten schaal uit te hollen, een redelijk egale dikte te hebben en ook niet nog eens door de bodem heen te prikken met de beitel! Ik was echt apetrots toen ik dit eiken schaaltje aan mijn vrouw liet zien (en zij was ook trots op mij). Het houten schaaltje heb ik laten drogen (gelukkig barstte het niet) en daarna in de lijnzaadolie gezet.

Meerdere lagen olie heb ik aangebracht: elke dag gedurende een week, elke week gedurende een maand en elke maand gedurende een jaar.

eiken houten schaal, mijn eerste
De binnenkant van mijn eerste eiken houten schaal

Het schaaltje is niet perfect. Nee. Maar wel mijn schaaltje. En daar ben ik erg trots op! Het is ook mooi om te zien wat ik allemaal heb veranderd aan mijn werkwijze de afgelopen tijd. Hoeveel ik heb bijgeleerd.

Schaal van eikenhout uit de 13e eeuw

Deze schaal is gedraaid uit een stuk hout dat meer dan  700 jaar in de grond heeft gelegen!

Bij het graven van een sloot is een paalpunt tevoorschijn gekomen. Deze moest gedateerd worden door een bevriende archeoloog die ter plaatse was geroepen. Ik heb met mijn kettingzaag een stuk van de paalpunt afgezaagd ten behoeve van dendrochronologie. Helaas was het aantal jaarringen dat nog aanwezig was in de paalpunt niet genoeg voor een goede datering. Daarom is uiteindelijk met behulp van 14C-datering de vermoedelijke veldatum bepaald op het eind van de 13e eeuw.

Voordat ik er een stuk uit heb gezaagd is de paal volledig gedocumenteerd. Daarom hoefde paal niet geconserveerd te worden en zouden de resten worden weggegooid. Voor mij was dit een mooie gelegenheid om eens te proberen er iets moois van te maken.

schaal van eikenhout uit de 13e eeuw
schaal van eikenhout uit de 13e eeuw

Het eikenhout liet zich erg goed bewerken.

Het was niet door-en-door nat. Het rook nog gewoon naar vers eikenhout! De zwarte verkleuring is ontstaan door de inwerking van de grond op het eikenhout. De schaal is rond gedraaid, met een iets aflopende rand. De rand is tijdens het drogen wat kromgetrokken, waardoor de zo kenmerkende boot-vorm ontstaan is.  Diameter 20 cm, hoogte 9.5 cm. De schaal is niet geschuurd, maar met 000-staalwol gepoetst, en vervolgens behandeld met walnotenolie.

Zeer donker gekleurde schaal van eikenhout
schaal van eikenhout uit de 13e eeuw

Kommetje van berkenknoest

kommetje van berkenknoest
kommetje van berkenknoest

Dit is een klein kommetje die ik heb gemaakt van een knoest of knol die aan een berkentak hing. De knoest is gevormd door een vergroeiing  van het hout. Meestal gebeurt dit omdat de tak daar beschadigd is geweest, of geïnfecteerd. Het hout vormt dan een soort barrière, waardoor de infectie niet verder de boom in kan. Deze vergroeiingen geven vaak erg mooie tekeningen in het hout.

Ik heb geprobeerd de maximale afmeting uit de redelijke kleine knoest te halen, waardoor er nog stukjes bast in het schaaltje zitten. Dat zijn de bruine delen op de foto. Ook is nog te zien waar de tak heeft gezeten, waaraan deze knol groeide. Die zie je helemaal links, en rechts bovenaan.

Het schaaltje heeft een diameter van 8 centimeter.