Tagarchief: Blog

Je bent een maker

Ik ben benieuwd of je je hierin herkent: Je hebt een leuke baan. Gezellig met je collega’s. Je hebt ervoor gestudeerd en toen je begon vond je het echt te gek.

Maar nu, na wat jaren werk, vraag je je af waarvoor je het allemaal doet. Je zit het meest van je werkdag achter een computer en je maakt iets virtueels. Het is niet tastbaar. Of je doet iets waar je nu steeds minder het nut van in ziet.

En als je eenmaal thuis bent, zit je vaak lang achter de tv of ben je weer met je computer bezig.

Herkenbaar?

Ik krijg steeds vaker mensen in mijn werkplaats die een verhaal vertellen zoals ik hierboven schreef. Het is voor het grootste deel ook mijn verhaal. En dat is niet toevallig.

Ik ben begonnen met houtbewerken een ruime 7 jaar geleden. Het begon als hobby. Maar het had me zo goed te pakken, dat ik nergens anders meer aan kon denken. Ik maakte lepels, met mesjes en een bijl. Simpel. Rustgevend. Ik maakte met veel plezier lepel na lepel.

Perenlepel uit eikenhout
Perenlepel uit eikenhout.

Wij zijn al sinds de oertijd houtbewerkers.

Het was een kwestie van leven of dood in die tijd. We werden er handig in. Hout was superbelangrijk. We leerden de sterkte ervan te gebruiken als we het hout gebruikten, en zijn zwakte te gebruiken als we het bewerkten. We maakten ons eigen gereedschap, ons eigen schuilplek (later huis), ons wapentuig en er zijn ook voorbeelden bekend van sierlijk bewerkt hout. Ritueel.

En dat is precies wat houtbewerken betekent voor mij.

Iets maken.

Iets wat eerst nog niet bestond.

Ik heb invloed op de vorm.

Ik voel het hout reageren op mijn gereedschap.

Ik ben even helemaal in mijn eigen zone.

ZO GAAF!

Het is heerlijk om na een dag virtuele dingen maken, iets echts te maken. Iets tastbaars. In je eigen tijd. Op je eigen tempo. Naar je eigen smaak.

Maken is het antwoord.

We waren het al in de oertijd. En tot vrij kort geleden maakten we dingen voor ons bestaan. Nu in deze tijd van technologie (ik voel de polygoon-journaal stem opkomen…) zitten we dagen achter een scherm. Op zich niet fout, maar de balans is een beetje zoek.

Maak iets. En het maakt niet uit wat. Een tekening. Muziek. Een houtsnijwerk. Maak een taart (als je het met me deelt) of maak je tuin mooi. Dat geeft zo veel voldoening!

Ok. Ik wil wat maken. Ik vind hout heel mooi. Het is een natuurproduct. Het ziet er mooi uit, het voelt lekker.

Eikeltol in wording

Houtdraaien is gaaf!

Ik was meteen verkocht. Zo gaaf. En toen ik eenmaal een gammel draaibankje in mijn schuurtje had gezet, begon de lol.

Want houtdraaien is een heel bijzondere manier van houtbewerken. Bij andere manieren van houtbewerken beweeg je het gereedschap over het hout dat stil ligt. Bij houtdraaien draait het hout, en hou je je gereedschap relatief stil.

Houtdraaien kost geen kracht. Als je het goed doet, en je scherp gereedschap hebt, kost houtdraaien niet meer kracht dan bijvoorbeeld kaas schaven of brood snijden met een scherp mes. De draaibank zorgt voor de kracht. En jouw vaardigheid zorgt voor de vorm. Zo simpel als wat.

Eiken kommetje met houtkrullen

En er is nog een bonus:

Houtdraaien vergt een beetje aandacht. Je moet wel opletten. Anders gaat het niet zoals je wil. En dat is precies zo leuk aan houtdraaien. Je gaat er helemaal in op. Je bent één met je werk. Je hebt geen tijd om te gaan zitten piekeren.

Je bent heerlijk ontspannen bezig, en je hebt er later ook nog wat aan.

Want met houtdraaien kan je een heel servies maken. Borden, schalen en eetkommen. Sfeervolle kandelaars. Leuke tolletjes om mee te spelen. Je kan kunst maken. Toverstaffen. Cadeautjes voor vrienden of familie. De mogelijkheden zijn echt giga.

handgemaakt servies van hout

Omdat het verhaal wat ik bovenaan deze blog schreef gewoon mijn verhaal is, weet ik hoe belangrijk het is om te gaan maken.

Maar hoe moet je nou beginnen met houtdraaien?

Ik kan je het houtdraaien leren tijdens een leuke cursus van 1 dag of 2 dagen. Daarmee krijg je alle informatie die je nodig hebt om zelf aan de slag te gaan. Je kan deze dag ook gebruiken om erachter te komen of je houtdraaien leuk vindt.

Dus: heb je zin om houtdraaien een keer te proberen? Kijk dan eens op mijn pagina over workshops voor meer informatie.

Workshops


Beginnen met houtdraaien

Ik wil hier even een inzicht met je delen die ik erg waardevol vind. Ik hoop dat je er wat aan hebt.

Het gaat over hoe je het beste kan beginnen met houtdraaien.

Vaak wordt er tijdens een dagworkshop – meestal zo tijdens de lunch – gevraagd wat zo’n draaibank eigenlijk kost. En dat is heel begrijpelijk. Je hebt dan een paar uur gedraaid, en je hebt je draai gevonden zeg maar 🙂 en je begint eraan te denken dat je thuis ook wil kunnen houtdraaien.

Maar ik zou willen aanraden om niet als eerste naar een draaibank te kijken als je gaat beginnen.

Begin met een goede set gutsen en beitels!

En dan pas verder kijken.

Dat klinkt misschien gek, maar het is heel logisch. Want al geef je me een supermooie, sjieke draaibank van een paarduizend euro, maar met bot gereedschap, dan kan ik er nog niks mee maken.

Andersom wel. Met scherp, goed gereedschap kan ik alles maken, al is het met een roestig, rammelig, rokend stuk oud ijzer van marktplaats.

Dus, heb je je budget helder om je houtdraaipassie te gaan leven, verdeel dan de prioriteiten als volgt:

  1. Goede set gutsen en beitels
  2. Manier op dat gereedschap vlijmscherp te maken en te houden
  3. Een draaibank

Maar wat heb ik dan nodig?

Ik kan je deze set van Sorby aanraden. Daar zit alles in om een heel goede start te maken met houtdraaien.

Deze set van Robert Sorby uit Engeland heeft alles voor een goed begin. Foto: Baptist.nl

Wat zit er allemaal in? Van links naar rechts:

Schaaldraaiguts: hiermee maak je eetkommen, borden, schalen. Het langere handvat helpt je om de guts stabiel te houden als je bij het uithollen verder over de leunspaan reikt.
Vormguts: om bij het spindeldraaien vormen te maken, zoals holletjes, bolletjes, V-groeven en nog veel meer.
Afsteekbeitel: hiermee maak je hoekige gleuven in het hout, je kan er ook je werkstuk mee inkorten door een stuk hout “af te steken”.
Schuine beitel: deze is perfect om een gladde spindel nog gladder te maken. Je kan er ook allerlei detailwerk mee doen, zoals lijntjes tekken, V-groeven maken.
Rondneuzige schraper: met deze maak je heel makkelijk eierdopjes. Je kan er ook de binnenkant van schalen mee af werken. Je zou kunnen overwegen deze schraper om te slijpen naar een rechthoekige schraper. Met een rechthoekige schraper maak je hoekige hollingen, zoals bij potjes, maar ook uitsparingen voor de klauwplaat bij borden en kommen uit droog hout.
Afruwguts: Deze flinke jongen is uitstekend én uitsluitend geschikt voor het rond maken van balkjes hout. Dan loopt de nerf in de lengterichting, in lijn met de centerlijn. Oftewel: hij schilt langshout als de beste, maar kan absoluut niet tegen kopshout zoals bij schaaldraaien.

Deze set is te koop bij Baptist in Arnhem.

Het allerbelangrijkste is dat deze set is gemaakt van super hoogwaardig HSS staal. En dat elk gereedschap handmatig op hardheid wordt getest! Dus de hardheid loopt over het hele staal.

In combinatie met een goede manier om te slijpen doe je jaren en jaren met deze set.

Hoe hou ik dat allemaal scherp?

Ik raad je zonder twijfel de Tormek aan. Dit apparaat heeft een langzaamdraaiend stenen wiel in water, en een polijst-/wetwiel. Met behulp van een paar hulpstukken maak je je gereedschap in seconden weer scherp. Heerlijk eenvoudig en echt mega scherp.

Ik ben ook heel erg tevreden over het Pro Edge systeem van Robert Sorby. Het grote voordeel vind ik dat je altijd een vlak snijvlak krijgt (ipv hol). En door simpelweg een grovere schuurband te gebruiken, kan je makkelijk je gereedschap een andere vorm geven als dat nodig is. Met de Tormek duurt dat een stuk langer. Ik ben ook erg te spreken over het zware ontwerp van de machine, en het gemak in gebruik.

Voor zowel de Tormek als de Pro-Edge geldt: het gemak zit hem in de hulpstukken. Daarmee slijp je steeds exact dezelfde hoek aan je gereedschap. En slijp je dus nooit overbodig materiaal weg. Ik heb een guts waarmee ik elke tol van Peter Peer’s 365 tollenchallenge heb gedraaid. (Ik maakte elke dag minimaal 1 tol, 1 jaar lang) Die guts is maar 1 centimeter korter dan een nieuwe uit de winkel. En dan heb ik hem bijna elke dag geslepen! Fantastisch is dat.

Er zijn goedkopere versies op de markt van de Tormek. Ik kan je helaas nog niet zeggen hoe de kwaliteit is van die machines. Het allerbelangrijkste is dat ze je gereedschap superscherp moeten kunnen maken. Ik test binnenkort zo’n machine uitvoerig, dus dat laat ik je nog weten.

Tip: wil je altijd op de hoogte blijven van nieuwe blogs, meld je dan aan voor mijn nieuwsbrief!

En mag ik dan een draaibank uitzoeken?

Ja. Hehe. Eindelijk. 🙂

Daar is natuurlijk ook een hoop om te doen. Ik raad je een model als de Record Power DML320 of de Record Power Coronet Herald aan. Weet je zeker dat je schalen wil maken, kijk dan eens naar de Teknatool Nova 1624 of de Teknatool Nova DVR (met elektronisch variabel regelaar toerental). Maar een paar suggesties uit een groot aanbod.

Tweedehands? Dat kan. Let op dat je geen garantie hebt. Uit eigen ervaring en dat van een paar cursisten van mij, kan het wel eens minder lang mee gaan dan je zou willen. Maar je kan ook mazzel hebben. En dat hoor ik ook heel vaak. Het komt uiteindelijk altijd uit op: wat is je budget?…

Disclaimer

Ik hoop natuurlijk dat je wat hebt aan de informatie die ik hier voor je opschrijf. Toch wil ik je erop wijzen dat ik niet aansprakelijk ben voor keuzes die voortvloeien uit mijn berichten. Als je begint met houtdraaien, kan ik je een houtdraaicursus van harte aanbevelen. Ik bied ze in twee varianten: introductieworkshop houtdraaien (met de focus op spindeldraaien) en de dagworkshop houtdraaien: schaaldraai-editie (die gaat over schaaldraaien). Kijk hier voor meer informatie (of klik op onderstaande knop).

Workshops

Welke houtsoorten zijn goed om te draaien?

Deze vraag krijg ik zó vaak, dat ik er graag iets over vertel.

Kijk, houtdraaien is een heel mooie manier van houtbewerken. Het hout is in beweging, en het gereedschap hou je er op een tactische manier tegenaan. En zo krijg je precies de vorm die je wil. Met een perfect glad, glanzend oppervlak.

Ik krijg zeker 1 x per maand een mailtje van een enthousiast beginnend houtdraaier (of -ster). Met een foto erbij van het laatste werkstuk. Ik herken mijn eerste stappen in het houtdraaien meteen terug. Het hout ziet er ruw uit, vezels steken uit het werkstuk omhoog. En 9 van de 10 keer is het vurenhout op de draaibank.

Vurenhout is een andere naam voor hout van de fijnspar. Het is zacht, makkelijk te zagen, makkelijk te schuren en te lakken. En het is overal voor relatief weinig geld te koop. Elke bouwmarkt heeft wel een flink assortiment palen, balken en planken van deze houtsoort.

Helaas is dit een houtsoort die lastig te bewerken is op de draaibank. Wil je een glad resultaat, dan is superscherp gereedschap een must. En de juiste techniek. Alleen dan is het mogelijk om van vurenhout iets te draaien zonder dat je veel moet schuren.

Maar welke houtsoorten zijn dan wél goed te draaien?

Gelukkig is er een groot aantal houtsoorten dat veel beter geschikt is voor het houtdraaien. Enkele voorbeelden hiervan zijn:

  • Essen
  • Eiken
  • Beuken
  • Berken
  • Esdoorn
  • Robinia (ook Acacia genoemd)
  • Kersen
  • Pruimen
  • Notenhout
  • Appel
  • Peer
  • Taxus (wat eigenlijk een naaldsoort is, maar een heel dichte nerf heeft)
  • Sierbomen zoals Japanse kers, Prunus (eigenlijk een variant van pruim), Hulst, Valse Christusdoorn (Gleditsia), Goudenregen….
  • Struiken zoals Haagbeuk, Meidoorn, Sleedoorn (is ook een pruim), Rhododendron, Sering ….

De lijst hierboven is een ongetwijfeld incomplete lijst van Nederlandse houtsoorten. Alles is te vinden in je eigen stad of dorp, met een beetje mazzel en lef. Ik hou ervan om mijn hout zo dicht mogelijk bij huis te vinden. Ik weet waar de boom stond. En waarom hij om moest.

Er zijn nog veel meer houtsoorten prima geschikt voor het houtdraaien. Ook exotische soorten geven mooie resultaten. Ik gebruik ze echter steeds minder vaak. En dan alleen voor kleine dingetjes. Detailtje, sierdopje, dat soort dingen. Ik heb een blog geschreven waarom ik deze soorten liever vermijd.

Ik denk dat de regel: ‘hoe harder hoe beter’ opgaat voor houtsoorten om te draaien. Vurenhout is tricky, balsahout heel moeilijk. Eiken, essen, beuken zijn echte aanraders om mee te beginnen.

Maar waar haal ik dat hout dan vandaan?

Er zijn twee mogelijkheden: kopen of krijgen. Krijgen vind ik altijd het leukste. Dat is logisch. Meestal is het hout dan nog nat.

Grotere hoeveelheden koop ik vaak. Ook als ik specifieke houtsoorten zoek, of bepaalde maten. En droog hout moet je vaak kopen. Er zijn verschillende houthandels waar ik mijn hout koop. Ik woon in het oosten van Noord-Brabant, en ik haal mijn hout in een rechte lijn omhoog lijkt het wel.

1e stop: Masave fijnhouthandel in Zwolle. De eigenaar heeft een houtdraai-achtergrond dus je hebt veel keus aan vierkante balkjes. Ook zaagt hij voor mij mijn curushout (beuken) op maat.

2e stop: Eeserhout in Steenwijk, op de grens van Overijssel en Friesland. Deze houthandel is goed voor allerlei maatwerk en grotere stukken. Maar het liefst met een zo gaaf mogelijke tekening. De eigenaar houdt niet van saai hout. Hout om van te smullen. Voorbeeldje: Frans knotessen. Heel grillig van nerf, het gaat alle kanten op.

3e stop: Arnhemse Fijnhouthandel. Deze ligt voor mij dichter bij. Ik kocht daar plankjes padoek, Amerikaans notenhout, jatoba, ebben, purperhart. Omdat ze echt mooie plankjes hebben, ik bedoel glad geschaafd en haaks gezaagd, liggen de prijzen hoger. En omdat ik een lintzaag heb, koop ik dus liever bij de bovenste twee houthandelaren.

Tip voor gratis droog hout!

Verpakkingshout. En dan bedoel ik niet een mandarijnkratje, of een camembertdoosje of een pallet mee. Nee, soms krijg ik hout van mijn lokale bouwmarkt. Ze krijgen dat hout meestal als balken van 4 cm dik, 10 cm breed en 120 cm lang als verpakkingsmateriaal voor houten platen. Ik heb berkenhout gezien, maar ook eik en essen. Steeds met wat afwijking, zoals een paar dikke knoesten, een scheurtje, de kern van het hout er nog in, maar altijd mogelijk om er een paar bruikbare stukken uit te halen. Vraag er eens naar als je weer eens in je bouwmarkt bent.

Heb je nog vragen over dit artikel? Stuur me een mailtje: info@peterpeer.nl . Of wil je je houtdraai-skills verbeteren? Kijk dan op mijn pagina over workshops.

Wil je nieuwe artikelen voortaan als eerste in je mailbox ontvangen? Schrijf je dan in een paar klikken in voor mijn nieuwsbrief.


Nog toe te voegen aan dit artikel: links, foto’s van houtsoorten uit eigen voorraad, foto van werkstukken van vurenhout.

Artikel uit te breiden met: voorbeelden van werkstukken per houtsoort. Technieken om hout beter te snijden en een gladder resultaat te krijgen.

Serieus? Heb jij dit gemaakt?

Waarom het zo belangrijk is om met je handen iets te maken.  

Ik weet dat veel mensen hier tegenaan lopen: Je hebt een leuke baan. Gezellige collega’s. Niet fysiek zwaar belast want je werkt het meeste van de dag achter de computer. Je werkt aan een virtueel product. En toch knaagt er iets als je ’s avonds thuis op de bank zit. Filmpjes op Facebook en Youtube van mensen die iets maken vind je te gek. Maar het lijkt zo’n ver-van-je-bed show. 

Begin gewoon!


Totdat blijkt dat het niet zo heel lastig is om te beginnen. Er is super veel informatie te vinden. Misschien heeft je vader of oom nog een werkplaats vol gereedschap dat je zo mag lenen. Er is maar één advies: begin! Het maakt niet uit als hetgeen wat je maakt niet meteen in een winkel of museum zou passen.


In je eigen tijd


Het gaat om het proces. Het bedenken wat je wil maken. Het uitzoeken van de materialen. Het slijpen van je gereedschap. Het werken met het materiaal. Je leert de mooie eigenschappen maar ook de grillen van je materiaal kennen. Dat lukt niet zo goed vanuit een boekje. Dat moet je zelf ervaren. En dan de tijd die lijkt te vliegen als je bezig bent om iets te maken.

Op je eigen tempo. In je eigen tijd.

Even de ruimte voor jezelf. Rust en stilte, of juist met je eigen muziek.

En als iets af is – of je besluit dat het af is – dan heb je iets tastbaars. Er zitten herinneringen in van elke bewerking die je meegaf aan het werkstuk. Die herinnering zit niet alleen in je werkstuk, maar ook in je hoofd. En in je spieren. Muscle memory. 


Leer van foutjes


En het hoort er ook bij als iets niet zo goed lukt. Ik werk met hout. Daar kies ik heel bewust voor. Juist de onvoorspelbaarheid geeft grote schoonheid aan hetgeen dat ik maak. Het kan er ook voor zorgen dat iets niet lukt. Het is belangrijk je dan te realiseren dat er toch iets moois is gebeurd. Je leert het meest van fouten. Het zorgt ervoor dat je scherp blijft, en dat je uitgedaagd wordt het nog een keer te proberen. Meestal met prima resultaat.

Wil je ook iets doen met je handen? Schrijf je snel in voor een individuele workshop, of kom gezellig met een ander!

Workshops

Exotisch hout. Mooi! Maar hoe zit dat dan met de tropische bossen?

Wauw, wat gaaf om 3 toverstaffen op te sturen naar een zeer enthousiaste klant! Per uilenpost natuurlijk!
Ze vroeg toverstaffen in drie verschillende houtsoorten: van boven naar onder: Wilg, Els en Purperhart.
Ik kreeg van deze klant een vraag over de toverstaf van purperhart: De klant vroeg zich af of het hout wel op verantwoorde wijze is gekapt, en of het niet ten koste is gegaan van een stukje oerwoud.

Waar komt dat paarse hout vandaan?

Mijn antwoord was simpel: ik weet het niet. Kijk, van de bovenste twee toverstaffen weet ik precies waar het hout vandaan komt. Het wilgenhout komt van een grote knotwilg in Overasselt (vlakbij mij in Grave), waar een dikke tak was losgekomen tijdens een storm eind februari. Het elzenhout komt van een struweel op een volkstuincomplex in Houten waar mijn vader een volkstuin heeft. Het hout was anders versnipperd geweest, en ik ben erg blij dat ik er nog iets moois van heb mogen maken. Maar het purperhart heb ik niet zelf gezaagd in een tropisch regenwoud in Zuid-Amerika.
Ik heb het hout gekocht bij de Arnhemse Fijnhouthandel. Die importeren de prachtigste houtsoorten van over de hele wereld. Ik ben me ervan bewust dat veel van het hout niet gecertificeerd is. De eigenaar van die houthandel beweert in een blog dat het lastig is om te controleren of een FSC keurmerk terecht is afgegeven als het land waar het hout vandaan komt bol staat van corruptie en drugshandel. En het zou ook zomaar kunnen zijn dat het hout wel op verantwoorde wijze wordt geoogst, en mijn plankjes niet leiden tot ontbossing. FSC hout uit Europa zou volgens hem wel te vertrouwen zijn. Dit hout koop ik meestal niet daar, want ik kan in zulke gevallen vaak zelf aan vers (dus nog nat) hout komen. Daar heb ik laatst nog een blog over geschreven.

En het hout is zo mooi!

Vanwege mijn onzekerheid over de afkomst van het hout maak ik geen schalen meer van exotisch hout. Er gaat dan veel hout verloren door het uithollen. Voor de toverstaffen gebruik ik het hout wel. Ik koop plankjes die al de juiste dikte en lengte hebben en op die manier verspil ik erg weinig. Ter illustratie: voor twee schalen van ongeveer 30 cm komt er een vuilniszak vol aan (overigens composteerbare) houtkrullen vrij. Bij een toverstaf is dat ongeveer een koffiemok vol. En uit één plank kan ik meerdere toverstaffen draaien. Het tropische hout heeft wel een paar voordelen: ze hebben uitgesproken kleuren, het hout is erg hard en sterk en kan heel mooi afgewerkt worden.

Prachtig Nederlands Lokaal Hout!

Mijn absolute voorkeur is om zelf het hout op te halen op de plek waar de boom is omgezaagd. Vaak zijn dat particulieren, maar ik werk ook met hout dat bij boomverzorgers vandaan komt. Op deze manier weet ik precies waar het hout vandaan komt, waarom de boom omgezaagd (of gesnoeid) is. En ik heb volledige controle hoe ik het hout verder voorbereid tot ik het kan bewerken. Zie mijn blog over dit onderwerp voor meer informatie.
En we hebben zulk mooi hout hier groeien! Denk aan de eerder genoemde wilg en els, maar ik heb ook beuken, noten, eik, essen, meidoorn en verschillende fruithoutsoorten.  Dus wil je een toverstaf die helemaal 100% zeker weten uit lokaal verkregen bronnen komt, kies dan voor een toverstaf die is gemaakt van een houtsoort die bekend in de oren klinkt. Weet je niet zeker: mail me en ik vertel je exact waar het hout vandaan komt.
Toverstaffen van Peter Peer
Toverstaffen in verschillende houtsoorten. Van links naar rechts: Beuk (2x), padoek (rood)*, wilg (wit), essen (bruin met strepen), zwart notenhout, bruin notenhout, padoek*, purperhart (paars)*, els (licht), noten (bruin), els, taxus (licht met donker) en padoek*. De houtsoorten met een * heb ik bij een houthandel gekocht.
Wil je zien welke toverstaffen er op dit moment in de webshop staan? Klik dan op de knop!
Ik werk de toverstaffen altijd af met pure bijenwas. Dus geen chemische lakken bijvoorbeeld. De kleur is van het hout zelf en dus puur natuurlijk.

Duurzaamheid en nieuwe aanplant!

Trouwens, betreffende duurzaamheid: ik help een vriend met het onderhoud en aanplanten van vele heggen hier in de omgeving. Op die manier compenseer ik voor het hout dat ik gebruik. Vorig jaar heeft hij meer dan een kilometer heg aangeplant! Heggen zijn zeer belangrijke bomenrijen voor veel dieren. Muisjes en konijnen vinden er beschutting, vogels maken er nesten en eten de bessen, en roofvogels hebben op hun beurt weer lol van de muizen en jongen konijnen. En het staat zo veel mooier dan een hek van paaltjes met prikkeldraad (waar roofvogels in vastvliegen).  En voor ons mensen is een heg ook mooi. Het vormt een landschap met mooie doorkijkjes, het herstelt oude heggen die er sinds de ijzertijd al aanwezig waren en je kan er heerlijk in de schaduw zitten picknicken in de zomer. Ik zeg: heg!
Heg aanplanten met Pien
 Het planten van een meidoornhaag samen met mijn dochter Pien (maart 2017).